يا
سم به ماده اي اطلاق مي گردد كه از راه بيروني و يا از راه دروني به مقدار متوسط وارد بدن شود و مستقيما با خواص شيميايي خود سلامت دام را شديدا به خطر بياندازد و يا به حيات دام خاتمه دهد.

علايم مسموميت:

عدم تعادل ، کشيدگي سر وگردن نفخ ، تب،اختلالات گوارشي،درد شكم ، اسهال و تغيير علائم تنفسي و قلب و حواس ضعفهاي عظلاني وتشنج

راههاي ورود سم به بدن دام:
از راه دستگاه تنفسي
از راه دستگاه گوارش
از راه پوست
از راه تزريق دارو در وريد 

ايجاد مسوميت از طريق دستگاه تنفسي:

عواملي که ازطريق دستگاه تنفسي ايجادمسموميت دردام ميکنند عواملي هستند که اغلب حالت گازي دارند مانند سموم شيميايي که براي سم پاشي جايگاه مورداستفاده قرار ميگيرند سم گروههاي ارگانو کلره و ارگانو فسفره در اين دسته قرار ميگيرند
سموم ارگانو کلره:

از جمله اين سموم مي توان د.د.ت  ليندل ودي الدرين نام برد
علايم مسموميت با سموم ارگانوکلره:

دام مسموم عصبي و ناراحت به نظر رسيده و علايم بيماري در ظرف چند دقيقه تا چند ساعت(در اغلب موارد24ساعت)ظاهر ميشود انقباضات عضلات سر و صورت بسته بودن چشمهابه علت اسپاسم پلکها عدم تعادل برخي از دامها به هنگام حرکت ريزش شديد بزاق و حرکات ممتد جوشي(نشخوار مانند)از علايم ديگر اين مسموميت ميباشد
درمان:تزريق داخل وريدي امپول سولفات اتروپين 

مسموميت هاي دستگاه عصبي

مسموميت با نمک:
تعريف و سبب شناسي:

مسموميت با نمک يک بيماري دستگاه عصبي مرکزي حيوانات اهلي است. غلظت تام نمک نبايد از4%افزايش پيدا کند
نشانه هاي باليني :

خوردن سريع ومقدار زياد نمک سبب ايجادعلايم معدهاي روده اي و عصبي
ميگردد. اين  نشانه ها عبارت اند از:اسهال موکوسي خوني و دلدرد کشيدگي سر و گردن کوري حالت تهاجي
افزايش حساسيت پذيري سروصداکردن فشار دادن سر به موانع لرزشهاي عضلاني حرکات دوره اي.وپيش
از شروع نشانه هاي عصبي ممکن است دام از دست دادن اب بدن وافسردگي را نشان بدهد
درمان:

بيشترين دامهاي ميتلا حتي پس از درمان دارويي شديد ميميرند

مسموميت با علوفه اغشته به امونياک(بونکروزگاوي
قراردادن علوفه با کيفيت پايين در معرض امونياک بدون اب ارزش غذايي مواد را بهبود مي بخشد قابليت هضم مواد غذايي را افزايش داده وارزش نسبي محتواي پروتئين غذا را افزايش مي دهدافزودن بيش از حد امونياک به علوفه به ميزان متجاوز3% علوفه بر مبناي ماده خشک ممکن است منجر به مسموميت ناشي از تشکيل 4-متيل ايميدازول گردد
علايم بيماري:

دامهاي مبتلا دچار ازديام حساسيت وعدم تعادل هستند.هنگام استراحتدامها حالتي مشابه اسب چوبي به خود ميگيرند اما به هنگامي که تحريک شوند فعاليت بيش از اندازه از خود نشان مي دهند به نظر ميرسد که کور باشند وبه اجبار دور خود مي چرخند ساير نشانه ها شامل فرياد کشيدن تغيير صدا وبرخوردن به اشيا به هنگام راه رفتن يا دويدن است.
درمان:

درمان اختصاصي شناخته شده نيست ولي در گوساله ها درمان توسط اسپرومازين45%ميلي گرم داخل سياهرگي  ويتامين14/1ميليگرم بر هرکيلوگرم داخل عضلاني سود برده اند

مسموميت با سرب:

مسموميت با سرب در نشخوار کنندگان با اسيب حاد مغزي مشخص مي گردد.گاوان به دليل تمايل به ليسيدن يا جويدن اشياي نا معلوم دسترسي انها به مواد حاوي سرب و ميل باطني به نوشيدن مواد  الوده حاصل تقطير نفت خام بيشترين موارد مسموميت را به خود اختصاص مي دهند.
نشانه هاي باليني:

شامل اختلال در دستگاه عصبي مرکزي است .در اولين مراحل مسموميت با سرب گاوان مبتلا از ديگران کناره گيري ميکنند وافسرده هستند.افزايش حساسيت لرزشهاي کوچک عضلاني اسپاسم پلکها فشار دادن سر به موانع دندان قروچه اغما و تشنج از علايم بيماري است
درمان:

درمان با سرب بايد شامل تخله سرب از دستگاه گوارش چلاته درماني با کلسيم دي سديم  مايع درماني وپشتيباني تغذيه اي باشد

 مسموميت با گياه مارسيليا:

گوسفنداني که بطور قابل توجه از گياه مارسيلي چرا نمايند مبتلا به وضعيتي ميشوند که از نکروز قسمت قشري مغز (پوليوانسفالوماسي)غيرقابل تفکيک است.
علايم بيماري: در دستگاه عصبي مرکزي نکروز سلولهاي عصبي نرم
شدگي تجمع استيني وار سلولها به درون عروق حفره دار شدن نورپيل اتساع
 عروقي و هيپر تروفي اندوتليال وافزايش سلولهاي نور گلي رخ مي دهد
درمان:

بيماري به تزريقات زير جلدي تيامين (200ميلي گرم)پاسخ مي دهد

مسموميت با گياه خلر:

خوردن گياه خلرمنجربه اختلالي در دستگاه عصبي مرکزي مي گردد.اين حالت ممکن است طي 5روز پس از مصرف جيره اي متشکل از50%ساقه هاي نرم خلرديده شود.
علايم بيماري:

افسردگي لرزشهاي عضلاني وکج شدن گردن در اثر انقباض بي اختيار عضلاتگردد دامهاي مبتلا زمين گير مي شوند و از برخاستن اکراه دارند هنگامي که تحريک به حرکت شوند علايمي چون چرخش فشار دادن سر به موانع و دندان قروچه را اشکار مي سازند ورنگ ادرار ممکن است قهوهاي تيره به نظر رسد
درمان:

درمان مبتاي تجربي دارد وشامل تجويز 1تا2ليتر سرکه به روش خوراکي و ديازپام  به طريق داخل سياهرگي و دور ساختن از علوفه زيان بخش باشد

 مسموميت با خزه هاي ابي_سبز:

نوشيدن اب از تالابهاي راکد حاوي بعضي گونه هاي خزه هاي ابي_سبزممکن است منجر به مسموميت فوق حاد در دامها گردد
علايم مسموميت:

لرزش هاي عضلاني اکراه از برخاستن يا حرکت کردن عدم تعادل انتهاهاي سرد نبض ضعيف سريع گشادي مردمک ترشح و ريزش بزاق دلدرد اتوني شکمبه نفخ خفيف رنگ پريدگي مخاطات کاهش زمان پر شدن مويرگي استفراغ ودر نهايت مرگ
درمان:

درمان مسموميت با خزه هايابي _سبز علامتي است و به طور معمول رضايت بخش نميباشد گوساله هاي که به طورتجربي مسموم گشته اند حتي پس از 30ساعت تنفس مصنوعي بهبود نيافته اند

مسموميت با علف کي کو يو:

در گاوان و گوسفندان شمال زلند نو که از علف کي کو يو چرا ميکنند نوعي بيماري دستگاه عصبي رخ مي دهد که با افسردگي عدم تعادل ريزش بزاق و اتساع شکمبه مشخص مي گردد

مسموميت با سرخس نخلي:

خوردن سرخس نخلي بابروز ضعف عضلاني و فلجي موقت اندانهاي حرکتي در گاو ارتباط دارد.بيماري فقط در مناطق گرمسيري ديده مي شود مواد سمي اصلي سرخس نخلي شامل گليکوزيدها و متيل ازوکسي متانول  است
نشانه هاي باليني

:انحناي ستون مهره بلند شدن قاعده دم ضعف عضلاني و فلجي اندامهاي حرکتي خلفي است

مسموميت با ذرت خوشه اي:

سندرمي از عدم تعادل و تورم مثانه در اسبها  گاوها و گوسفندها با خوردن گونه هاي ذرت خوشه اي ارتباط داده شده است. مکانيسمي که عمل مي کند احتمالا اسيب سمي به دستگاه عصبي مرکزي است اما سم مسئول شناخته نشده است
نشانه هاي بيماري:

عدم تعادل اندامهاي حرکتي خلفي  بي اختياري دفع ادرار به هنگام گام برداشتن نوسان دارند مفاصل بخلوق تمايل دارند تا به جلو خم شوند
درمان:

شامل تجويز انتي بيوتيکها براي درمان عفونتهاي باکتريايي دستگاه ادراري است

مسموميتهاي دستگاه گوارش

مسموميت با کانتارادين:

کانتارادين ماده سمي اصلي گونه هاي سوسک بليستر است که براي اسبها بسيار سمي است وبر دستگاههاي معدي_رودهاي_ ادراري و قلبي تاثير ميگذارند.4تا6گرم از سوسک بليسترخشک شده ميتواندبراي اسبها کشنده باشداسب ها با خوردن يونجه دروشده که الوده به سوسک بليستر مي باشددر معرض مسموميت قرار ميگيرند.
نشانه هاي باليني:

افسردگي بي اشتهايي درد در محوطه شکمي  تلاش مکرر براي دفع ادرارو شوک قلبي عروقي است.
درمان:

داروي ضد سم براي کانتارادين وجود ندارد درمان نگهدارنده انجام ميشود

سوء هضم ساده:

سوهضم ساده متداول ترين بيماري در گاوهاي شيري و گاوهاي نر گوشتي است.علت بيماري در اثرات کيفي مواد غذايي و مصرف زيادانها در دامهاي فوق الذکر است.متدالترين علت سوءهضم ساده تغذيه موادي که پروتئين انها کم کپک زده  گرم  يخ زده وشبنم دار الوده  و گاهيمصرف زياد تري از مواد کنسانتره اي باشد
نشانه هاي باليني:

کاهش در اشتها افسردگي سنگيني نشخوار قطع شده و حالت يبوست سفتي مدفوع  و نفخ
درمان:

استفاده از دارو هاي مقوي شکمبه  و تارتارات اسيد از راه خوراکي موثر است

اسيدزيس مزمن:

بيماري با خوردن مقادير زياد کنسانتره همراه با جيره علوفه اي خشبي به وجود مي ايد.
نشانه هاي باليني:

کاهش اشتها وحرکات شکمبه لنگش تورم شکمبه
درمان :

افزايش دادن مواد خشبي به جيره و بيکربنات سديم از راه خوراکي